Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, các đối tượng lừa đảo liên tục thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng tâm lý thiếu kinh nghiệm, nhu cầu tìm việc làm thêm, thực tập, học tập và mong muốn có thêm thu nhập của sinh viên (SV) để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Nhiều vụ việc cho thấy sinh viên không chỉ mất tiền mà còn bị đánh cắp thông tin cá nhân, bị khống chế tâm lý hoặc trở thành công cụ phục vụ cho các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Dưới đây là những thủ đoạn lừa đảo phổ biến mà sinh viên cần đặc biệt cảnh giác:

1. Giả mạo đơn vị giao hàng, ngân hàng hoặc dịch vụ khách hàng:

Đối tượng gọi điện tự xưng là nhân viên giao hàng (đơn hàng khớp với đơn hàng SV đã đặt trên các ứng dụng), thông báo SV chuyển tiền đơn hàng. Sau đó, thông báo SV đã chuyển tiền vào tài khoản “đăng ký làm người giao hàng”, cần hủy gấp nếu không sẽ phát sinh nợ xấu hoặc các khoản vay tài chính. Sau đó, một người khác tiếp tục gọi điện với vai trò “quản lý”, hướng dẫn kết nối với một tài khoản Facebook và link dến trang web (giả mạo) để được hỗ trợ xử lý.

Trong quá trình trao đổi, các đối tượng yêu cầu SV bật chia sẻ màn hình điện thoại, cung cấp thông tin cá nhân, đăng nhập các ứng dụng ngân hàng, ví điện tử và ứng dụng tài chính. Lợi dụng sự lo lắng của nạn nhân, chúng liên tục hướng dẫn thực hiện các thao tác vay tiền trên Momo, Viettel Money và các ứng dụng khác, rồi yêu cầu chuyển tiền đến các tài khoản do chúng chỉ định. (Trường hợp gần nhất, SV báo bị vạy qua app và đã chuyển hơn 71 triệu đồng).

Không chỉ dừng lại ở việc lừa tiền, các đối tượng còn sử dụng chiêu trò “xác minh danh tính”, yêu cầu nạn nhân chụp ảnh cơ thể và cung cấp hình ảnh cá nhân với những lý do hoàn toàn bịa đặt. Đây là dấu hiệu cho thấy kẻ gian có thể tiếp tục sử dụng dữ liệu cá nhân để đe dọa, tống tiền hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.

2. Giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án

Đây là thủ đoạn đã xuất hiện trong nhiều năm nhưng vẫn có không ít sinh viên mắc bẫy.

Đối tượng sử dụng hình ảnh mặc sắc phục, giấy tờ giả hoặc tổ chức các cuộc gọi video nhằm tạo lòng tin với nạn nhân; tự xưng là cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc tòa án, thông báo sinh viên có liên quan đến một vụ án ma túy, rửa tiền, lừa đảo hoặc sử dụng thông tin cá nhân trái phép.

Đối tượng có thể đọc đúng số Căn cước công dân hoặc tài khoản ngân hàng của SV. Chúng liên tục gây áp lực tâm lý, yêu cầu thực hiện cuộc gọi video và SV phải ngồi trong phạm vị camera; yêu cầu SV giữ bí mật, không được thông báo cho gia đình và hướng dẫn chuyển tiền vào “tài khoản an toàn” để phục vụ điều tra.

3. Dụ sinh viên ngoại ngữ đi phiên dịch rồi tống tiền, bắt cóc trực tuyến

Các đối tượng thường đăng tải thông tin tuyển cộng tác viên phiên dịch ngoại ngữ với mức thù lao hấp dẫn trên mạng xã hội. Thậm chí, đối tượng thuê địa điểm giả làm trụ sở để phỏng vấn.

Sau khi tạo được lòng tin, chúng yêu cầu sinh viên gặp khách hàng tại những địa điểm xa trung tâm hoặc nơi vắng người. Đối tượng thuê xe ô tô để đưa “con mồi” đi “phiên dịch”. Một số trường hợp nạn nhân bị cô lập liên lạc, bị khống chế, bắt cóc hoặc bị thao túng tâm lý để cắt liên lạc với gia đình. Kẻ gian sau đó gọi điện cho người thân, dựng lên câu chuyện bắt cóc nhằm yêu cầu chuyển tiền chuộc. Đây là hình thức lừa đảo đặc biệt nguy hiểm do liên quan trực tiếp đến an toàn cá nhân của sinh viên.

4. Lừa đảo giới thiệu việc làm gia sư

Sinh viên có nhu cầu làm thêm dễ bị thu hút bởi các tin tuyển gia sư với mức thu nhập cao.

Khi liên hệ, các đối tượng yêu cầu nộp phí nhận lớp, phí hồ sơ, phí đồng phục, phí xác minh thông tin hoặc tiền đặt cọc để giữ lớp. Sau khi nhận được tiền, chúng cắt đứt liên lạc hoặc tiếp tục yêu cầu đóng thêm nhiều khoản phí khác.

Một số đối tượng còn thuê người đóng giả phụ huynh và học sinh để tạo lòng tin, khiến sinh viên chủ quan và mất cảnh giác.

5. Lừa đảo việc làm online và “nhiệm vụ nhận hoa hồng”

Đối tượng quảng cáo các công việc như thả tim TikTok, đánh giá sản phẩm, xem video, chốt đơn thương mại điện tử hoặc làm việc tại nhà với thu nhập cao.

Ban đầu, sinh viên có thể nhận được một khoản tiền nhỏ để tạo sự tin tưởng. Sau đó, kẻ gian yêu cầu nạp tiền để thực hiện các “nhiệm vụ giá trị cao hơn”. Khi số tiền nạp ngày càng lớn, tài khoản bị khóa hoặc đối tượng biến mất.

Nhiều sinh viên đã mất từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng vì tin vào những lời hứa hẹn kiếm tiền dễ dàng.

7. Giả mạo học bổng, học phí và thông báo từ nhà trường

Kẻ gian gửi email, tin nhắn hoặc tạo các trang web giả mạo thông báo nhận học bổng, cập nhật hồ sơ sinh viên, đăng ký học phần hoặc đóng học phí.

Khi sinh viên đăng nhập hoặc cung cấp thông tin cá nhân, toàn bộ dữ liệu tài khoản có thể bị đánh cắp. Từ đó, đối tượng tiếp tục chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội, email hoặc tài khoản ngân hàng.

8. Lừa đảo đầu tư tài chính và tiền ảo

Với lời quảng cáo lợi nhuận cao, rủi ro thấp, các đối tượng lôi kéo sinh viên tham gia đầu tư chứng khoán, ngoại hối, tiền số hoặc các dự án tài chính trực tuyến.

Ban đầu, nạn nhân được nhìn thấy lợi nhuận tăng lên trên ứng dụng hoặc rút được những khoản tiền nhỏ. Tuy nhiên, khi đầu tư số tiền lớn hơn, hệ thống sẽ khóa tài khoản hoặc yêu cầu tiếp tục nộp tiền để được rút vốn.

Đây là hình thức lừa đảo gây thiệt hại tài chính rất lớn trong thời gian gần đây.

II. Khuyến Cáo Dành Cho Sinh Viên

Để bảo vệ bản thân trước các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, sinh viên cần thực hiện nghiêm các nguyên tắc sau:

1. Tuyệt đối không

• KHÔNG chuyển tiền để nhận việc làm, thực tập, học bổng hoặc các chương trình tuyển dụng.
• KHÔNG cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN và thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai.
• KHÔNG chia sẻ màn hình điện thoại hoặc máy tính theo yêu cầu của người lạ.
• KHÔNG truy cập các đường link không rõ nguồn gốc, giả mạo.
• KHÔNG tin vào những lời mời gọi “việc nhẹ lương cao”, “kiếm tiền nhanh”, “lãi suất cao, rủi ro thấp”.

2. Đối với việc làm, thực tập và tuyển dụng

• Nếu doanh nghiệp hoặc tổ chức giới thiệu chương trình tuyển dụng, thực tập được triển khai thông qua Trường, sinh viên cần liên hệ trực tiếp với đơn vị chức năng của Nhà trường để xác minh thông tin trước khi đăng ký hoặc tham gia.
• Không chuyển bất kỳ khoản tiền nào với lý do giữ chỗ, nhận việc, đào tạo, cấp chứng chỉ, mua đồng phục hoặc ký quỹ.
• Chỉ nộp hồ sơ cho các doanh nghiệp có thông tin pháp lý rõ ràng, địa chỉ hoạt động cụ thể.
• Cảnh giác với các doanh nghiệp chỉ liên hệ qua mạng xã hội, không có địa chỉ hoặc né tránh cung cấp thông tin pháp lý (đăng ký kinh doanh, mã số thuế…).

3. Chủ động xác minh doanh nghiệp

Trước khi tham gia phỏng vấn, thực tập hoặc nhận việc, sinh viên cần tra cứu thông tin doanh nghiệp qua các cổng thông tin chính thức của Nhà nước. Nếu doanh nghiệp không cung cấp được mã số thuế hoặc thông tin tra cứu không khớp với nội dung tuyển dụng, sinh viên cần hết sức thận trọng:

• Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp:
  https://dangkykinhdoanh.gov.vn
  Cổng tra cứu thông tin người nộp thuế của Cục Thuế:
  https://tracuunnt.gdt.gov.vn/tcnnt/mstdn.jsp
  
  

4. Luôn thực hiện

• Kiểm tra thông tin qua website, email và fanpage chính thức của cơ quan, doanh nghiệp.
• Tham khảo ý kiến giảng viên, cố vấn học tập hoặc người thân trước khi chuyển tiền hay ký kết các thỏa thuận quan trọng.
• Thông báo lịch trình (và chia sẻ hành trình) cho gia đình khi tham gia phỏng vấn, làm việc hoặc gặp gỡ đối tác ở địa điểm mới.
• Sử dụng xác thực hai lớp cho email, mạng xã hội và tài khoản ngân hàng.
• Chủ động cập nhật kiến thức về an toàn thông tin và các hình thức lừa đảo mới.

5. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo

• Giữ bình tĩnh, dừng mọi giao dịch ngay lập tức.
• Lưu lại số điện thoại, tin nhắn, email, chứng từ chuyển khoản và các thông tin liên quan.
• Thông báo cho gia đình, nhà trường và ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.
• Trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý.

Thông điệp gửi tới sinh viên

KHÔNG có cơ quan công an nào yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại để phục vụ điều tra, làm việc ngoài trụ sở hoặc gọi điện làm việc.

KHÔNG có doanh nghiệp uy tín nào thu tiền để tuyển dụng hoặc tiếp nhận thực tập.

KHÔNG có công việc nào mang lại thu nhập cao một cách dễ dàng mà không đi kèm rủi ro.

Hãy kiểm chứng thông tin qua các cổng thông tin chính thức trước khi đưa ra quyết định.

Chỉ một vài phút xác minh có thể giúp bạn tránh mất tiền, lộ thông tin cá nhân và trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo.