Thông báo Lịch họp Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Bùi Thu Hà, Ngành/Chuyên ngành Ngôn ngữ Nga, thuộc khóa QH2022 đợt 2

Th12 22, 2025 in Tin tức - Thông báo

Đề tài: Cемантика и функционирование вида русского глагола и их передача во вьетнамском языке (на материале произведения Н.В. Гоголя «Мертвые души») (Ngữ nghĩa và chức năng của thể động từ tiếng Nga và cách truyền đạt sang tiếng Việt (dựa trên ngữ liệu tác phẩm “Những linh hồn chết” của N.V.Gogol)).

Ngành/Chuyên ngành: Ngôn ngữ Nga

Mã số ngành: 9220202.01

Cán bộ hướng dẫn:

PGS TS Vũ Thị Chín (HD chính)

TS Khuông Thị Thu Trang (HD phụ)

Thời gian: 8h30, Thứ Năm, ngày 12 tháng 03 năm 2026

Địa điểm: Tầng 2, Tòa Sunwha, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tóm tắt luận án bằng tiếng Nga, xin xem tại đây!Tải xuống

Tóm tắt luận án bằng tiếng Việt, xin xem tại đây!Tải xuống

Toàn văn luận án tại đây! Tải xuống

THÔNG TIN LUẬN ÁN TIẾN SĨ

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: BÙI THU HÀ

2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 08/8/1987

4. Nơi sinh: Thái Nguyên

5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: số 2667/QĐ-ĐHNN ngày 24 tháng 11 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo:

Quyết định số 1888/QĐ-ĐHNN ngày 16/08/2023 về việc thay đổi cán bộ hướng dẫn luận án tiến sĩ khóa QH2022 đợt 2

7. Tên đề tài luận án: Cемантика и функционирование вида русского глагола и их передача во вьетнамском языке (на материале произведения Н.В. Гоголя «Мертвые души») (Ngữ nghĩa và chức năng của thể động từ tiếng Nga và cách truyền đạt sang tiếng Việt (dựa trên ngữ liệu tác phẩm “Những linh hồn chết” của N.V.Gogol)).

8. Chuyên ngành: Ngôn ngữ Nga

9. Mã số: 9220202.01

10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: 1. PGS. TS. Vũ Thị Chín

2. TS. Khuông Thị Thu Trang

11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án:

Luận án là công trình đầu tiên tại Việt Nam tiến hành đối chiếu có hệ thống các cách phân loại ý nghĩa thể động từ, từ đó chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tiếp cận lý luận, đồng thời đánh giá khả năng ứng dụng các hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu hình thái học tiếng Nga.

Luận án đề xuất và vận dụng hướng tiếp cận “onomasiological” (từ ý nghĩa đến hình thức thể hiện), cho phép mô tả, phân loại và gọi tên các sắc thái ý nghĩa của thể động từ một cách rõ ràng, có hệ thống và nhất quán.

Lần đầu tiên trong Nga ngữ học Việt Nam và trong khuôn khổ các nghiên cứu Việt – Nga, luận án tiến hành đánh giá chất lượng bản dịch gián tiếp (từ tiếng Nga, qua tiếng Pháp, sang tiếng Việt), qua đó làm rõ hơn bản chất của phạm trù thể trong tiếng Nga, cũng như mức độ bảo lưu và suy giảm các sắc thái ý nghĩa sau hai lần chuyển ngữ.

12. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn:

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt trong cả lĩnh vực giảng dạy tiếng Nga, đào tạo biên – phiên dịch viên, cũng như trong nghiên cứu và ứng dụng dịch thuật văn học ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp về mặt lý thuyết mà còn có tiềm năng tích hợp vào các chương trình đào tạo và hoạt động thực tiễn ở nhiều cấp độ khác nhau.

Thứ nhất, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở lý thuyết vững chắc cho việc giảng dạy hình thái học tiếng Nga, đặc biệt ở các nội dung chuyên sâu về phạm trù thể, các dạng thức của thể động từ không tách rời với thì động từ và phân tích chức năng của chúng. Những bảng phân loại và hệ thống ngữ liệu được trình bày trong luận án có thể được sử dụng trực tiếp trong các khóa học tiếng Nga như một ngoại ngoại ngữ cơ bản và nâng cao.

Thứ hai, các phát hiện của nghiên cứu đóng vai trò cốt lõi cho việc phát triển các khóa học và giáo trình chuyên ngành về lý thuyết và thực hành dịch thuật. Trong đó, đặc biệt chú trọng tới đánh giá chất lượng bản dịch và phân tích bản dịch gián tiếp, vấn đề vốn rất cấp thiết trong bối cảnh hiện nay khi nhiều bản dịch được thực hiện qua một ngôn ngữ trung gian. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng với những ngôn ngữ không có phạm trù thể như tiếng Việt. Ví dụ, khi dịch từ tiếng Nga sang tiếng Việt thông qua tiếng Pháp, như trường hợp “Những linh hồn chết”, các dữ liệu và phương pháp phân tích của luận án sẽ giúp phát hiện, đánh giá và khắc phục biến đổi ngữ nghĩa thể động từ, những lớp nghĩa không được truyền tải trong quá trình chuyển ngữ.

Thứ ba, nghiên cứu có giá trị đặc biệt trong việc hình thành một hướng đào tạo mới mang tính liên ngành tại các cơ sở đào tạo đại học, chẳng hạn như Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội (ULIS-VNU). Cụ thể, từ kết quả nghiên cứu có thể thiết kế một chương trình đào tạo chuyên sâu dành cho sinh viên và học viên cao học, tập trung vào các mục tiêu sau:

– Trang bị cho sinh viên kiến thức nền tảng về phân tích văn bản từ góc độ thể động từ và cấu trúc động từ chưa hoàn thành thể thời hiện tại;

– Rèn luyện kỹ năng nhận diện, phân tích và diễn giải các sắc thái nghĩa ẩn dụ và biểu trưng trong văn bản gốc và bản dịch;

– Nâng cao năng lực đánh giá chất lượng dịch thuật tác phẩm văn học, đặc biệt là dịch gián tiếp và dịch qua nhiều ngôn ngữ trung gian;

– Phát triển tư duy phản biện và năng lực nghiên cứu độc lập, thông qua việc làm quen với các mô hình phân tích ngữ nghĩa và các phương pháp so sánh dịch thuật đa tầng.

Kết quả nghiên cứu có thể tích hợp vào nhiều chương trình đào tạo và học phần khác nhau, bao gồm: tiếng Nga và văn hóa Nga, giao tiếp liên văn hóa, lý thuyết dịch, phân tích văn bản dịch. Điều này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành tiếng Nga mà còn mở rộng tầm nhìn giảng dạy tiếng Nga tại Việt Nam.

13. Những hướng nghiên cứu tiếp theo:

Còn rất nhiều câu hỏi liên quan đến phạm trù thể trong tiếng Nga và tiếng Việt, cũng như các vấn đề trong dịch thuật văn học, chưa thể giải quyết trọn vẹn trong khuôn khổ nghiên cứu này. Những khía cạnh như: hệ động từ быть, являться, оказаться hay việc phân tích nghĩa thể của các lớp động từ khác nhau về mặt ngữ nghĩa–từ vựng, vẫn là hướng mở cho các nghiên cứu tương lai.

Đặc biệt, với vấn đề dịch thuật văn học từ tiếng Nga, một hướng đi đầy hứa hẹn là tiến hành đối chiếu các bản dịch khác nhau cùng một tác phẩm để từ đó rút ra những chiến lược dịch hiệu quả nhất. Tất cả những nhiệm vụ này hoàn toàn có thể trở thành mục tiêu cụ thể cho các công trình nghiên cứu tiếp theo.

14. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận án:

1. Bùi Thu Hà, Thời và thể của động từ tiếng Nga (Ý nghĩa và cách sử dụng), tác giả: A.V. Bondarko & Phạm trù thể của động từ tiếng Nga, Tác giả: M.A. Sheliakin// Tạp chí Nghiên cứu nước ngoài. Tập 40, Số 3, 2024. Tr. 182-188.

2. Ву Тхи Тьин, Буй Тху Ха. Анализ особенностей употребления видовых форм в поэме Н. В. Гоголя «Мертвые души» сквозь призму их переводных аналогов // Вестник Северо-Восточного федерального университета имени М. К. Аммосова. Изд. СВФУ, 2024. – № 21(3). – стр. 87-98.

3. Ву Тхи Тьин, Буй Тху Ха. Особенности передачи видовой семантики русского глагола в переводе на язык изолирующего строя // PHILOLOGY, 2024. – № 4 (52). – cтр. 6-11.

4. Ву Тхи Тьин, Буй Тху Ха. Типология видовых значений русского глагола в свете вьетнамских переводов // Международный научно-исследовательский журнал, 2024. – № 7 (145). – стр. 134-136.

5. Буй Т. Функционирование видо-временных форм русского глагола в рекламных слоганах / Т. Буй, Т. Хуонг // Международный научно-исследовательский журнал. – 2025. – №4 (154). – URL: https://research-journal.org/archive/4-154-2025-april/10.60797/IRJ.2025.154.44 (дата обращения: 17.04.2025). – DOI: 10.60797/IRJ.2025.154.44

6. Bùi Thu Hà, Vũ Thị Chín. Ý nghĩa và hành chức của động từ thức mệnh lệnh trong khẩu hiệu quảng cáo tiếng Nga và phương thức biểu đạt sang tiếng Việt // Ngôn ngữ và đời sống. – Số 5 (367). – 2025. – tr. 143-153.

7. Буй Тху Ха. Ввзаимозаменяемость русских глагольных видов в поэме Н.В. Гоголя «Мертвые души» и специфика ее передачи во вьетнамском языке // Cборник материалов Всероссийской научно-практической конференции с международным участием, посвященной 120-летию А.И. Семенова, г. Якутск, 16 марта 2023 г. / [Сост. Б.А. Исакова]. – Якутск : Издательский дом СВФУ, 2023. C. 54 – 58. ISBN 978-5-7513-3545-8

8. Буй Тху Ха. Описание частных видовых значений русского глагола набором семантических признаков // Cборник материалов Всероссийской научно-практической конференции с международным участием «XIX семеновские чтения», посвященной 55-летию ФИЯ-ИЗФиР, г. Якутск, 16 марта 2024 г. / [Сост. Б.А. Исакова]. – Якутск : Издательский дом СВФУ, 2024. C. 188 – 191. ISBN 978-5-7513-3750-6

9. Буй Тху Ха. Функционирование русских глаголов несовершенного вида в рекламных слоганах// Cборник материалов Международной научно-исследовательской аспирантов, г. Ханой, 24-26 октября 2024 г. /. – Ханой: Издательский дом ХГУ, 2024. – Т 1. – C. 721 – 726. ISBN 978-604-443-1168-5

10. Bùi Thu Hà, Vũ Thị Chín, Nguyễn Hữu Chinh. Quảng cáo dược mỹ phẩm: đặc điểm hành chức của động từ // Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia «Giảng dạy ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân», Hà Nội, ngày 3/1/2025. – NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

11. Svetlana Maksimovna Petrova, Bui Thu Ha. Công nghệ và cách tiếp cận hiện đại trong giảng dạy tiếng Nga cho sinh viên Việt Nam// Hội thảo Khoa học Quốc tế “Dạy, học và nghiên cứu Ngôn ngữ, văn hoá Nga tại Việt Nam”. NXB ĐHQGHN, Tr. 90-101. ISBN: 978-604-43-5684-6

Hà Nội, ngày 22 tháng 12 năm 2025

Nghiên cứu sinh

Bùi Thu Hà

INFORMATION ON DOCTORAL DISSERTATION

1. Full name : BUI THU HA

2. Sex: Female

3. Date of birth: 08/8/1987

4. Place of birth: Thai Nguyen

5. Decision number: Decision No. 2667/QĐ-ĐHNN dated November 24, 2022

6. Changes in academic process:

Decision No. 1888/QĐ-ĐHNN dated August 16, 2023 on the change of PhD thesis supervisor for Cohort QH2022 (Phase 2).

7. Dissertation title: Semantic Features and Functional Use of Russian Verb Aspect and Their Transmission in Vietnamese translation version (on the Material of N.V. Gogol’s Dead Souls)

8. Major: Russian language

9. Code: 9220202.01

10. Supervisors: 1. Assoc. Prof. Dr. Vu Thi Chin

2. Dr. Khuông Thi Thu Trang

11. Summary of the new findings of the thesis:

The dissertation is the first study in Vietnam to conduct a systematic comparative analysis of approaches to the classification of verbal aspect meanings. It identifies similarities and differences in theoretical frameworks while assessing the applicability of new methodological approaches to the study of Russian morphology.

The dissertation proposes and applies an onomasiological approach (from meaning to form), which enables a clear, systematic, and consistent description, classification, and naming of the semantic nuances of verbal aspect.

For the first time in Vietnamese Russian linguistics and within the framework of Vietnamese–Russian studies, the dissertation evaluates the quality of indirect translation (from Russian via French into Vietnamese). This analysis helps to clarify the nature of the aspectual category in Russian and to determine the degree to which aspectual meanings are preserved or attenuated after two stages of translation.

12. The research findings can be applied to Russian language

The research has clear practical significance in the fields of Russian language teaching, the training of translators and interpreters, as well as in the study and practice of literary translation in Vietnam. The findings contribute not only at the theoretical level but also demonstrate strong potential for integration into educational programs and professional practice at various levels.

First, the research findings provide a solid theoretical foundation for teaching Russian morphology, particularly advanced topics related to verbal aspect, aspectual forms in close interaction with tense, and their functional analysis. The classification tables and corpora presented in the dissertation can be directly used in basic and advanced Russian language courses.

Second, the study’s findings play a central role in the development of specialized courses and teaching materials on translation theory and practice. Particular attention is given to translation quality assessment and the analysis of indirect translation—an increasingly urgent issue in contemporary contexts where many translations are mediated through an intermediary language. This is especially important for languages that lack a grammatical category of aspect, such as Vietnamese. For example, in translations from Russian into Vietnamese via French, as in the case of Dead Souls, the data and analytical methods proposed in the dissertation help identify, evaluate, and address shifts in verbal aspect meaning and the loss of semantic layers during the translation process.

Third, the research is of particular value for the development of a new interdisciplinary training direction at higher education institutions, such as the University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi (ULIS–VNU). Based on the research findings, a specialized training program for undergraduate and graduate students can be designed with the following objectives:

– to equip students with foundational knowledge of text analysis from the perspective of verbal aspect and the structure of imperfective present-tense verb forms;

– to develop skills for identifying, analyzing, and interpreting metaphorical and symbolic meanings in both source texts and translations;

– to enhance students’ ability to assess the quality of literary translation, particularly indirect translation and translation via multiple intermediary languages;

– to foster critical thinking and independent research skills through engagement with semantic analysis models and multi-level comparative translation methodologies.

The research findings can be integrated into a wide range of academic programs and courses, including Russian language and culture, intercultural communication, translation theory, and translation analysis. This integration not only contributes to improving the quality of Russian language education but also broadens the pedagogical perspective of Russian studies in Vietnam.

13. Further research directions:

Not all issues related to the specificity of aspect in Russian and Vietnamese, as well as the associated challenges of literary translation, have been fully addressed within the scope of this study.

Beyond its limits remain the investigation of semantically deficient verbs (such as быть, оказаться, являться) and the analysis of aspectual semantics in verbs belonging to various lexical-semantic classes.

As for the translation of Russian literary texts, it would be valuable to conduct a comparative analysis of different translated versions. Each of these outlined directions may serve as the basis for further research.

14. Published works related to the dissertation:

Hanoi December 22, 2025

PhD Candidate

Bui Thu Ha